Elk
schooljaar haakt ongeveer 7% van de kinderen in het lager onderwijs af. En elk
schooljaar blijft ongeveer een kwart van de kinderen zitten. Het Ministerie van
Onderwijs rekende uit dat ruim 1/3 deel van de leerlingen het einde van het
lager onderwijs niet haalt.
Aan
het eind van de basisschool is de samenleving dus al ongeveer 1/3 deel van haar
kinderen voor verdere scholing verloren, terwijl een veel groter deel slechte
ervaringen met het onderwijs heeft: veel doublures en een bejegening die
nauwelijks is gericht op stimulering maar die uitvoerig is gericht op kritiek.
Kijken we naar de cijfers over jeugddelinkwentie,
dan valt daar bijvoorbeeld op dat van de groep jeugdige delinkwenten in Santo
Boma 50% niet meer onderwijs heeft genoten dan vier klassen basisschool. Ook
vanuit een geheel ander kader bezien is er reden voor ongerustheid. Cijfers van
het onderzoek naar de achtergronden van het grote aantal suicidepogingen, dat
met name door jongeren en jong-volwassenen in Nickerie wordt gedaan, blijkt dat
2/3 van hen nauwelijks meer opleiding heeft gehad dan het lager onderwijs[1].
De conclusie ligt dan ook voor de hand dat het rendement van het Surinaamse
onderwijs en de daarin geleverde prestaties zorgwekkend laag zijn[2].
Het
is in Suriname dus zeer gebruikelijk dat in het basisonderwijs nog leerlingen
vertoeven die al 14 of 15 jaar oud zijn.
Vaak
zitten deze leerlingen naar het oordeel van de schoolstaf niet op de juiste
plek, maar onderzoeksmogelijkheden ter bepaling van hun potenties en
beperkingen waren er tot voor kort niet.
Nickerie
beschikt niet over een schoolbegeleidingsdienst. Daardoor kan ook de leerplichtwet, waarbinnen
kinderen tot hun 13e jaar leerplichtig zijn, niet effectief worden gehandhaafd.
Indien
ouders of school zich zorgen maakten over kinderen, was men aangewezen op
verwijzing naar de stad. Voor vele ouders en scholen was dat te ver, te duur en
te tijdrovend.
Nickerie
zelf beschikte niet over de mogelijkheid kinderen psychologisch en
orthoddidactisch te onderzoeken.
In
de afgelopen tijd heeft WiN zich ingespannen te bouwen aan een verbetering van
de infrastructuur ten behoeve van de psychosociale zorg voor kinderen en
jeugdigen.
Zo
bereidde WiN in samenspraak met het Streekziekenhuis de opzet voor van een
mogelijkheid tot het verrichten van psychologisch onderzoek. Sinds februari
2004 is er nu een afdeling psychologie aan het Streekziekenhuis operationeel
waar kinderen onderzocht en begeleid kunnen worden. WiN superviseert de
afdeling.
Bovendien
bouwt WiN aan een netwerk van counselors, dat in staat is kinderen en jeugdigen
psychosociaal te begeleiden. In samenspraak met de Nederlandse Associatie van
Counsellors leidt WiN 19 counselors op, waarvan ruim de helft intussen,
begeleid door de WiN staf, werkzaam is als schoolcounselor.Alle scholen in het
voortgezet onderwijs hebben daarvoor gelegenheid geschapen[3].
Daardoor ontstaan er begeleidingsmogelijkheden.
WiN
overlegt op regelmatige basis met de directeuren van scholen in het voortgezet
onderwijs en heeft intussen de nodige credits opgebouwd.
Daarnaast
WiN heeft in de afgelopen jaren goede contacten
opgebouwd in de uitgestrekte, arme en vaak geïsoleerde polders van Nickerie. In
de polders woont ongeveer 2/3 deel van de Nickeriaanse bevolking. WiN begeleidt
er drie wijk- en buurtcentra, gelegen in drie verschillende polders.
WiN
voert daar een groot aantal activiteiten mee uit, waaronder een
leer-werkproject voor jongens in de leeftijd van 14 – 18 jaar, huiswerkbegeleiding
voor kinderen in de lagere school-leeftijd, weerbaarheidstrainingen voor
vrouwen, vakantie-activiteiten, voorlees-ochtenden voor peuters, training in
organisatorische en bestuurlijke vaardigheden etc.
In
de visie van WiN vormen de wijk- en buurtcentra mede de hoofdwegen waarlangs
begeleiding van zorgleerlingen gestalte kan krijgen. WiN gaat er immers van uit
dat zorgleerlingen vaak uit gezinnen komen waarin grote zorgen bestaan. De
begeleiding van deze gezinnen leunt sterk op een goed functionerend contact met
de buurt en op de versterking van de inbedding van gezinnen in een
buurtgemeenschap.
WiN
is op grond van het voorgaande van mening dat er momenteel voldoende
infrastructurele basis is om te starten met een proef, gericht op intensieve
zorg voor zorgleerlingen ten einde schooluitval en een afbrekende ontwikkeling
zoveel mogelijk te beperken.
De
opzet van de proef is al volgt.
Met
drie scholen in het basisonderwijs worden afspraken gemaakt om zorgleerlingen te
bespreken[4].
Twee scholen liggen in de polders, een school ligt in Nickerie[5].
Daarbij gaat het in de eerste plaats om leerlingen met psychosociale problemen,
die destructief doorwerken in de schoolprestaties.
WiN
stelt een team samen, bestaande uit drie personen[6],
dat met de directeur van de school en de betrokken leerkracht de zorgleerling
bespreekt. Uit dat consultatieve gesprek kunnen verschillende acties
voortvloeien:
a) de school handelt de zaak
verder af
b) er komt overleg met
ouders/familie
c) nader psychologisch
(test)onderzoek op de afdeling Psychologie
d) counseling van de
zorgleerling (waarschijnlijk in samenspraak met familiebesprekingen)
e) mogelijk overplaatsing van
de leerling naar een andere vorm van basisonderwijs
f)
mogelijk deelname aan een leer/werkprojekt van WiN (indien de leerling
ouder is dan 12 jaar).
Het
consultatieteam zal elke school eens in de drie weken bezoeken.
Het
proket wordt momenteel in samenwerking met de directies van de betrokken
scholen voorbereid. Het zal inhoudelijk van start gaan zodra het schooljaar
2004-2005 begint.
Doel
van het proefprojekt:
1) Proberen om leerlingen en
hun ouders weer op een zodanige koers te krijgen dat de schooldeelname en de
schoolprestaties verbeteren
2) Daartoe, in consultatief
overleg met de school, de meest geeigende interventies ontwerpen.
3) Docenten extra handvatten
aanreiken om met de betrokken zorgleerling verder te kunnen
4) Een methodiek ontwikkelen
voor dit systeem van consultatie
Het
projekt zal na een jaar door WiN, door de betrokken scholen en door de
Inspectie Onderwijs worden geëvalueerd. De evaluatie wordt uitgevoerd door
middel van effectmetingen[7].
[1] Dit onderzoek wordt door WiN in samenwerking met het Streekziekenhuis uitgevoerd, ondersteund door de Afdelng Klinische Psychologie van de Vrije Universiteit Amsterdam.
[2] Ook het Ministerie van Onderwijs en Volksontwikkeling maakt zich over deze situatie enstige zorgen. Zie de beleidsnota 2000-2005 (Paramaribo, 2001).
[3] De counselorsopleiding startte in juni 2003 en duurt tot juni 2005. Het eerste jaar werd gewerkt met financiële ondersteuning van het Bureau Microprojekten van de Europese Unie te Paramaribo.
[4] Er zijn in Nickerie 22 basisscholen.
[5] De keus voor de drie scholen is op voorstel van de Inspectie Onderwijs bepaald.
[6] Het team bestaat uit: mevr. C. Kleinepier, kinder- en jeugdpsycholoog i.o., staflid afdeling Psychologie Streekziekenhuis; dr. T. Graafsma, kinder- en jeugdpsycholoog NIP, staflid WiN en hoofd afdeling Psychologie Streekziekenhuis en de heer R. Mooij, jeugdhulpverlener en manager, staflid WiN.
[7] Gebruik zal onder meer worden gemaakt van de Child Behavior Checklist (CBCL).